- Jaż bym się nie wzdragał - rzekł wreszcie - gdyby o proste stróżowanie i podchody przeciw ordyńcom chodziło

Co się zaś Krzysi tyczy, jeśliś nie próbował, jeśliś nie pytał, to twoja sprawa, ale jeśliś dziewkę rozkochał, a teraz odjeżdżasz powiedziawszy sobie „luna”, to uczciwość swoją, równie jak rozum, lada strawą nakarmić możesz. - Hę? - rzekł pierwszy Zagłoba. Na szczęście nie przygniótł jej, bo pierwej jeszcze zdołała wyrzucić nogi ze strzemion i przechylić się w bok z całej mocy. Jacek Pulikowski - Widzisz, Azja, w każdym razie to niełatwa rzecz. I wysunąwszy wargę zmarszczył brwi. - Halim, słuchaj! - szeptał Mellechowicz. - Jam do tego Krzysię przywiódł - powtarzał sobie z goryczą i boleścią - jam ją przywiódł, za czym nie godzi mi się i odjeżdżać bez słowa.

Zośka ! klęknij i ty przed tym rycerzem, bo jeśli on nie poradzi, nikt nie poradzi! To rzekłszy pani Boska rzuciła się istotnie na kolana, a urodziwa Zosia poszła za jej przykładem i obie zalawszy się rzewnymi łzami, poczęły wołać: - Ratuj, rycerzu! miej litość nad sierotami! Hurma oficerów zbliżyła się zaciekawiona, widząc klęczące niewiasty, a zwłaszcza że ich widok urodziwej Zosi pociągnął, mały rycerz zaś, zmieszany wielce, począł panią Boską podnosić i usadzać na ławie. Hm! pisze, żeby się w nic nie wdawać! Może i to być. W żyłach Wazów (miałeś waszmość powiedzieć) płynęła krew Jagiellońska, przeto za obcych nie mogli być uważani, ale ci cudzoziemcy (miałeś waszmość powiedzieć) ani naszych staropolskich obyczajów nie znają, ani naszych wolności uszanować nie potrafią i łatwo absolutum dominium wyniknąć stąd może. - Zali my tylko mamy tę Rzeczpospolitą przed złodziejami obszczekiwać jak pies podwórce! - zawołał Zagłoba. Rafał Ziemkiewicz Poczuł pan Michał w tej chwili, że to jest przyjacielskie, kochane oblicze. Jeśli Ketling żyw, dam wam znać. To rzekłszy Zagłoba wyjął gąsior z rąk pacholika i nalał oba kielichy maślaczem tak starym, że aż zgęstniałym ze starości.

Dalszą rozmowę przerwał sługa, który oznajmił, że wieczerza podana. Że to noc latem krótka, obudziłem się już o brzasku i cały rosą okryty. Na to pani Boska: - Niechże jej Bóg błogosławi we wszystkim, jako na urodzie jej pobłogosławił. Gdym wrócił, tłukłem łbem o ściany. - Jakże? Nie brała pokusa wyjść? - powtórzył Zagłoba. ks. Piotr Pawlukiewicz - Krąży - rzekła panna i poczęła znów pilnie wyszywać. - Ale ten Mellechowicz wilkiem jakoś patrzy.

- Rozważałem w rozumie swoim - rzekł wreszcie - co wielki hetman może powiedzieć, gdy mu Bogusz szczęsną nowinę oznajmi. Basia potrząsnęła czupryną i umilkła; po chwili dopiero ciche westchnienie podniosło jej pierś. Lecz pan Michał zdumiał bardzo. Szaro już było, gdy wpadł do niej, ale poznał ją od razu, chociaż dwie insze jakieś niewiasty znajdowały się z nią w izbie, bo pani stolnikowa była małego wzrostu, a okrągluchna jak kłębek nici. Urzekająca Moja kochana, żebyśmy się chcieli, ja i Michał, ze wszystkimi żenić, które całować się przygodziło, tedy trzeba by nam zaraz Mahometową wiarę przyjąć i mnie być padyszachem, a jemu chanem krymskim, co, Michale, co? - Na Michała miałam raz podejrzenie, jeszcze wtedy, kiedy nie byłam jego! - rzekła Basia. Pan Bogusz nie spostrzegł się nawet, że Azja mówił tonem rozkazującym, jakby już był hetmanem i swemu oficerowi wydawał polecenia. I jako pracowity sadownik idąc wśród drzew raz w raz odetnie lub pokruszy suchą gałęź, tak on raz w raz strącał ludzi na skrwawioną ziemię, walcząc z taką flegmą i spokojem, jak gdyby o czym innym myślał.

Krzysia i Basia zeszły z panieńskiej izby do jadalnej komnaty. - Może Skrzetuscy przyjadą - mówił. jeszcze ją zamróz chyci. książki chrześcijańskie Żem to był swego czasu stały jako Troilus, siła delicyj, siła dobrych okazji poniechałem, a com się nagryzł! - Daj Boże każdemu zachować tak jowialny humor, jako waszmość zachowałeś! - Bom w modestii żył zawsze, przeto mi w kościach nie strzyka! Gdzie mieszkasz, zali znalazłeś gospodę? - Mam dworek wygodny ku Mokotowu, który po wojnie już wybudowałem. Ten Mellechowicz wilkiem patrzy... Gdy więc gospodarz przez próg go przepuściwszy pytał następnie: ”kogoż mam honor?” - on się tylko w boki brał i pewien efektu odpowiadał dwoma słowami: - Zagłoba sum! Jakoż nie zdarzyło się nigdy, aby po owych dwóch słowach nie nastąpiło wielkie ramion otwieranie, okrzyki: ”do najfortunniejszych dni ten zapiszę!”, i nawoływania towarzyszów albo dworzan: ”patrzcie! ów jest wzór, gloria et decus wszystkiego Rzeczypospolitej kawalerstwa!” Zbiegali się tedy podziwiać pana Zagłobę, a młodsi przychodzili całować poły jego podróżnego żupana. Jechałem z Częstochowy w rodzinne strony, by spokoju na stare lata zażyć i na dzierżawie zasiąść.

- Dawny pułkownik dragoński, który tu wszedł niedawno? - Tego bratem Jerzym nazywamy, ale on dotąd ślubów nie wykonał i wykonać ich przed terminem nie może. - W tłok ci nie pozwolę, bo w tłoku o przygodę łatwo, nie mówiąc, że koń może szwankować, ale dałem instrukcję, by po rozbiciu kupę jaką na nas nagnano, wówczas rozpuścim konie i możesz dwu albo trzech sobie ściąć, a zajeżdżaj zawsze z lewej, bo tym sposobem ściganemu niezręcznie cię przez konia sięgać, a ty go masz na odlew. Ej, lepiej nic nie mówić! Basia by mi także dogadywała, a ona się i tak czegoś w ostatnich czasach dziwaczy i humor ma tak zmienny jak nigdy. Tu mały rycerz zwrócił się do pana Zagłoby: - Ona zdaje się płocha, a bystra jest! - Kozy bywają bystre! - rzekł z powagą pan Zagłoba. Jemu najznamienitsi szermierze włoscy, niemieccy i szwedzcy nie dłużej jak przez jeden pacierz mogli dać opór, a tu jeden bąk taki do serca bierze przeprawę. Poszły one jeszcze w nocy i rzekomo w różne strony, ale jako rybacy szeroko założą niewodem, aby następnie zejść się przy jednej przerębli, tak i owe chorągwie, rozległym idąc koliskiem, miały się zejść o brzasku przy Sierocym Brodzie. Stał się też wymowny niepomiernie, a że to przy hetmanie będąc żył na wielkim świecie, więc miał co opowiadać.